Çizgi Roman

 Amerika ve İngiltere de çizgiromanlar genellikle milliyetçilik için uygun bir ortamdır. Birleşik Krallıklarda COMMANDO ve BATTLE gibi dergiler yıllarını (hatta COMMANDO dergisi onlarca yılını ) aynı melodiyi tekrar tekrar çalan hikayelerle doldurdular. İngilizler/Amerikalılar/ Müttefikler beyaz şapkalı iyi adamlar, kahramanlardır ve bunun tamamen tersi olan; kötü yürekli, korkak yeryüzünde iyi ve güzel olan ne varsa yok etmekten başka amacı olmayan, alçak düşmanlarına Almanlar/Japonlar/ İtalyanlar/ Hunlar/Zulular  karşı yakıcı bir öfke duyarlar.

Basit değil mi?. Kesinlikle öyle. Ama Amerikan çizgiromanlarını incelediğiniz zaman aynı şeyi orada da görürsünüz. Superman’in bitmek bilmeyen savaşı yoksul mahallelerdeki ev sahipleri, yozlaşmış memurlar ve daha sonra Amerikanın İkinci Dünya Savaşındaki düşmanlarına karşıdır. Captain America, İkinci Dünya Savaşında Amerikan kuvvetlerine yardım etmesi için yaratılmış bir silahtır ve onun gibi karakterler Captain Britain, USAgent ülkelerinin vücut bulmuş ruhları olmaları için tasarlanmıştır.

Bu tür karakterleri kişisel tercih olarak pek sevmiyebiliriz ama taşıdıkları gücü inkar etmenin anlamı yok, bunu görmek için belki de Dünya Kupalarında kendilerini ülkelerinin rengine boyayan insanlara bakmalı.

Ilımlı olduğu sürece bu kötü birşey değil, ama aşırı uçlara giderseniz önünü göremeyen, küstah, faşist bir hal alabilir. Bütün fikirler gibi aşırılaştığında çok büyük zarar verebilir. Garth Ennis’in tarafından yazılan Unknown soldier’ın kısa serisindeki  fikir ise aşırılaştığında bütün ülkenin gururunu kalbinde taşıması öğretilmiş kayıp bir askerin kendine ve zihnine nasıl hasar verebileceği..

 Garth Ennis‘in yazıp, Kilian Plunket(Star Wars: Shadows of the Empire)’in çizdiği dört sayılık mini seri birçok bakımdan olağanüstü ve alışılanları yıkan bir kurguda. Herşeyden önce Unknown Soldier hikayenin baş rol oyuncusu değil, o hikaye ve hikayeyi anlatan. Onu görmekten çok sesini duyuyorsunuz ve bir askerden çok bir hayalet, karanlık gölgeli bir dünyanın efsanesi olarak karşınıza çıkıyor. Bu kısa seri, karakteri  örnek model milliyetçiden çıkarıp, bir canavarla bir idol arasında bir yere koyuyor. Unknown Soldier hikaye anlatıcı olarak kullanarak istihbarat teşkilatları hakkında oldukça çarpıcı noktalar ve “Tek bir adam değişiklik yapabilir” koduyla hala sürüklenen karakterin gerçek ruhuna yakın bir yorum yakalamış Ennis.

Hikaye ilerledikçe Unknown Soldier’ın Amerikaya karşı duyduğu, neredeyse dinsel denilebilecek sadakati dünyanın değişen belirsiz dengeleriyle tamamen alt üst oluyor . Hitler’le savaşan, İran’da Şeh’e karşı tank süren, Vietnam’da bütün bir köyün öldürülmesi emrini veren, Nikaragua da kontra gerilllara öncülük eden adam hala aynı ama çalıştığı alan değişiyor ve  sınır çizgileri artık kesin hatta sabit bile değil. Bunun etkileri ise ne tarafta olduğunu ve kimin düşman olduğnun kesinlikle bildiğini düşenen biri için tamamen yıkıcı. Amerikayı ve ideallerini savunmaya hayatını veren bir asker ikisininde düşündüğü şeyler olmadığını öğreniyor.

Ennis’in bu sosyo-politik yaklaşım tarzı ise hem karakter hemde Amerikan’ın dışişleri politikası üzerinde yorum yapmasına izin veriyor hikayede. Ennis Unknown Soldier’ı tamamen kendini adamış ne yaptığını bilen ve bunun farkında olan, emir alan, emir taşıyan, görevinin gerektirdiği dışında hiçbir yüzü ve kimliği olmayan bir silah olarak tasvir ediyor. Yine de Ennis’in hikayesinde bu silahın çift tarafıda keskin.

Kendini göreve adaması ve merhametsiz sadakati 2. Dünya Savaşında değerli erdemlerken bizim zamanımıza gelirken, gün geçtikçe bu değerler uzaklaşıyor ve bizim Soldier’ı algılayışımızda  zamanla değişiyor.Neyin doğru, neyin yanlış olduğu hakkında ürkütücü bir içgüdüye sahipken şerefin çok tehlikeli ve modası geçmiş olduğu günümüzde, neredeyse naif bir figüre dönüşüyor…

Ennis’in her zaman yaptığından daha karanlık bir Amerika portresi çizdiği Unknown Soldier hem Ennis için hem Vertigo için eşsiz.Okuduktan sonra uzun süre sizinle kalan bir seri.

Ercan DENİZLİOĞLU